Netwerkcafé Burgerschap

Veel burgerschapsonderwijs begint bovenin: bij democratie, politiek, grondrechten en maatschappelijke vraagstukken. Belangrijk, maar voor veel jongeren voelt het ver weg. Wij draaien het daarom om. Wij vertrekken niet bij theorie, maar bij vakmanschap.
Uit gesprekken met mbo-studenten blijkt dat zij vaak verrassend goed kunnen vertellen waarom hun vak ertoe doet. Een verpleegkundige wil goede zorg geven. Een lasser wil kwaliteit leveren. Een onderwijsassistent wil kinderen helpen groeien. Achter die motivatie schuilt iets fundamenteels: betekenis.
Vanuit die betekenis ontstaat motivatie. En vanuit motivatie ontwikkelen studenten niet alleen vaktechnische vaardigheden, maar ook mentale vaardigheden: geduld, verantwoordelijkheid, samenwerking, empathie, moed, zorgvuldigheid en professioneel oordeelsvermogen. Onze stelling is eenvoudig: deze vaardigheden maken iemand niet alleen een goede vakman of vakvrouw, maar ook een goede burger.
Daarom beginnen wij bij de verhalen van studenten zelf. Vanuit een grassroot-benadering onderzoeken we samen wat studenten motiveert, welke deugden zij in hun vak ontwikkelen en hoe die kwaliteiten betekenis krijgen buiten het werk. Een zorgstudent ontdekt dat empathie ook belangrijk is thuis. Een beveiliger leert omgaan met conflicten, op zijn werk, maar ook op de volleybalclub. Een ondernemer leert verantwoordelijkheid nemen voor anderen, op de zaak en in de buurt.
Via storytelling en reflectie maken studenten zichtbaar wat zij al leren in hun vak. Vervolgens verbinden we die ervaringen met grotere vragen uit de privésfeer, publieke sfeer en politieke sfeer. Zo wordt burgerschap geen los vak naast de opleiding, maar een logisch vervolg op betekenisvol vakmanschap. De burger ontstaat niet ondanks het vak, maar dankzij het vak.

Peter Henk Steenhuis is filosofieredacteur bij Trouw, schrijver en practor Betekenisvol vakmanschap bij Firda. Hij werkt nu aan een onderzoek naar vakmanschap als motor voor betekenisvol burgerschap.